Gelecek üç ayın bütçesini tek bir kesin tahminle kurduğumda, küçük bir sapmanın etkisini görmek zorlaşır. Stres testi burada karmaşık bir finans modeli değil; aynı planı daha yüksek gider veya geciken gelir varsayımıyla yeniden toplamak demektir. Amaç geleceği bilmek değil, planın hangi koşulda zorlandığını görmek.
Başlangıç planı ve varsayımlar
Temsili olarak üç ayın toplam kullanılabilir geliri 90.000 TL, zorunlu gideri 66.000 TL ve esnek gideri 15.000 TL olsun. Başlangıç birikimi bu tabloda kullanılmıyor. Ana senaryoda 9.000 TL fark kalır. Gelir veya fiyat tahmini kesin kabul edilmez; aşağıdaki değişimler yalnızca eğitim örneğidir.
| Senaryo | Gelir | Toplam gider | Dönem farkı |
|---|---|---|---|
| Başlangıç | 90.000 TL | 81.000 TL | +9.000 TL |
| Zorunlu gider %10 artarsa | 90.000 TL | 87.600 TL | +2.400 TL |
| Buna ek gelir %5 azalırsa | 85.500 TL | 87.600 TL | −2.100 TL |
Yüzdeyi doğru tabana uygulayın
Yüzde 10 artış yalnızca 66.000 TL zorunlu gider grubuna uygulanmıştır; ek tutar 6.600 TL’dir. Bütün giderler artmış gibi 81.000 TL’nin yüzde 10’unu kullanmak farklı senaryo olur. Aynı şekilde gelirde yüzde 5 azalma 4.500 TL’dir. Değişen kalemi ve değişmeyenleri açık tutmak, tablonun yeniden hesaplanmasını kolaylaştırır.
Toplam fazla, ara tarihte açık olabilir
Üç aylık toplamın artıda kalması her ödeme gününde yeterli para bulunduğunu göstermez. Büyük bir ödemenin ilk aya, gelirin son aya yığılması ayrı nakit açığı yaratabilir. Bu nedenle stres testini aylara ve mümkünse büyük ödemelerin tarihlerine bölün. Sadece ortalama aylık fazla kullanmak bu zaman farkını gizler.
- En belirsiz bir veya iki kalemi seçin.
- Her değişimin hangi tutara uygulandığını yazın.
- Sonucu hem toplam hem ödeme tarihleriyle kontrol edin.
- Açık görünen senaryo için değiştirilebilir kalemi ve kontrol tarihini belirleyin.
Sonuç bir vaat değildir
Bu tablo “giderler en fazla yüzde 10 artar” demiyor. Seçilen oranlar sizin deneme varsayımlarınızdır. Gerçek veriler geldikçe tahmini değiştirin. Önlem olarak düşünülen bir harcama azaltımı uygulanabilir değilse onu sanki yapılmış gibi tabloya koymayın. Stres testinin yararı, belirsizliği yok etmek yerine hangi varsayıma en çok bağımlı olduğunuzu açıkça göstermesidir.
Birlikte kullanılabilecek rehber
Acil durum fonu ve yıllık giderleri ayırmak.
Genel çerçeve: Bütçe oluşturma rehberi. Bu yazıdaki hesaplar FinOkur için hazırlanmış temsili eğitim örnekleridir; gerçek ekstre, güncel tarife veya kişisel sonuç vaadi değildir.
